Zwaarlijvigheid

Overgewicht en zwaarlijvigheid nemen hand over hand toe

Zwaarlijvigheid en gebrek aan lichaamsbeweging zijn waarschijnlijk de twee meest verspreide risicofactoren in de industrielanden. In België zit momenteel één volwassene op twee en één kind of adolescent op vijf opgezadeld met een lichaamsgewicht dat een bedreiging vormt voor hun hart. En jammer genoeg staan alle verklikkers op rood en wijzen alle gegevens eensgezind op een te verwachten verergering van de toestand, hoe zorgwekkend hij ook al is. In België zit de gemiddelde BMI van de gehele bevolking net onder de grens van het overgewicht (24,9 kg/m2).

Mensen met overgewicht of die zwaarlijvig zijn, hebben vaker dan anderen een hoge bloeddruk, te veel cholesterol in het bloed of diabetes, en het bestaan van die risicofactoren verhoogt op zijn beurt het gevaar voor hartproblemen en cerebrovasculaire problemen. Overgewicht en zwaarlijvigheid zijn bijzonder geniepige toestanden die niet alleen het voorkomen van andere risicofactoren in de hand werken maar ook zelf een volwaardige cardiovasculaire risicofactor vormen.

Van lichaamsgewicht naar gezond gewicht

Lichaamsgewicht wordt uitgedrukt in kilo’s, gezond gewicht leest men af aan een getal dat rekening houdt met het gewicht en met de lichaamslengte. Dat getal is de zogenaamde Body Mass Index of BMI, die men berekent door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van de lichaamslengte in meter. Zo heeft iemand die 70 kg weegt en 1 meter 80 groot is een body mass index van 70 : (1,8)2, dus 21,6.
Het gewicht wordt als gezond beschouwd als de BMI tussen 18,5 en 24,9 zit. Met een BMI tussen 25 en 29,9 lijdt men aan overgewicht; van zwaarlijvigheid is sprake bij een BMI van meer dan 30.
Het cardiovasculair risico neemt toe zodra iemands BMI hoger stijgt dan 27; hoe hoger de stijging, des te groter het risico. Een gezond gewicht hebben en houden is in combinatie met lichaamsbeweging en een gezonde, aangepaste voeding een doeltreffend middel om het hart- en vaatrisico te verminderen.

Appel of peer ?

Hoe het lichaamsvet verdeeld zit is van bijzonder belang voor de inschatting van het cardiovasculair risico dat zwaarlijvigheid met zich brengt. Uit onderzoek is gebleken dat mensen met overtollig vet dat hoofdzakelijk om de taille en de buik zit (“centrale” zwaarlijvigheid waardoor het lichaam een appelvormige aanblik biedt) een hoger cardiovasculair risico hadden dan mensen van wie het lichaamsvet niet op die manier verspreid zat maar veeleer onder de gordel te vinden was zodat hun romp eerder een peervorm krijgt. Een ruw idee van dat cardiovasculair risico krijgt men door de tailleomtrek te meten. Er is gevaar wanneer de tailleomtrek bij een vrouw groter is dan 80 cm en bij een man groter dan 94 cm. In die gevallen is het wenselijk een arts te raadplegen om een nauwkeurig cardiovasculair risicoprofiel te laten vaststellen.

Hoe afslanken en hoeveel ?

Te rijke en te overvloedige voeding en gebrek aan lichaamsbeweging zijn de voornaamste twee oorzaken van zwaarlijvigheid, en dus liggen de middelen om een gezond gewicht te hervinden voor de hand: opnieuw gevarieerd, gezond en redelijk eten en bewegen wanneer het maar mogelijk is. Het aantal kilo’s dat men kwijt moet om een gezond lichaamsgewicht te bereiken, hangt uiteraard af van het begingewicht; belangrijk om weten is echter dat een gewichtsverlies van rond de 5 tot 10% reeds gunstig is voor de gezondheid van hart en bloedvaten, omdat precies het buikvet (dat voor hart en bloedvaten het gevaarlijkst is) als eerste verdwijnt bij iemand die gaat afslanken. Een gewichtsverlies van 5 à 10% volstaat vaak al om het suiker- en cholesterolgehalte weer normaal te maken. Wanneer iemands BMI opnieuw daalt onder de 27, verdwijnt het extra risico dat verband houdt met zwaarlijvigheid.

De antwoorden op de vragen die u nauw aan het hart liggen :