Roken

Roken: de asbak naar de prullenbak!

Slechte adem, minder smaak en geur, vroegtijdige en diepere rimpels, vergeelde tanden en vingers, chronische hoest of bronchitis, longkanker maar ook keel-, strottenhoofd- en zelfs blaaskanker. Het zijn maar enkele van de negatieve gevolgen van roken. Maar het grootste gevaar waaraan men zich door roken blootstelt is allicht de zeer grote neiging tot verdikking van de slagaderwanden en meer bepaald van de slagaders die het hart en de hersenen van bloed voorzien. Die verdikking is verantwoordelijk voor hartaanvallen en voor cerebrovasculaire accidenten die meestal voorkomen bij mensen die nog vrij jong zijn.

Een enorme risicofactor

Roken is met andere woorden een cardiovasculaire risicofactor en zelfs een van de grootste cardiovasculaire risicofactoren.

• Hartaandoeningen komen 70% meer voor bij rokers dan bij niet-rokers.
• Bij rokers is de waarschijnlijkheid van een infarct 2 tot 3 keer zo groot als bij een niet-roker. Zowat 30% van de infarcten zijn te wijten aan roken.
• Bij een roker is de waarschijnlijkheid van een beroerte drie keer zo groot als bij een niet-roker. Een beroerte of cerebrovasculair accident is het gevolg van de breuk of verstopping van een bloedvat dat bloed naar de hersenen voert.
• Angina pectoris en arteritis in de onderste ledematen komen eveneens vaak voor bij rokers.

Bovendien doet roken, net als alle risicofactoren, nog meer kwaad wanneer het gecombineerd wordt met andere factoren. Bij rokers met een wat hogere bloeddruk en cholesterolgehalte is het gevaar voor een infarct bijvoorbeeld 8 keer zo groot als bij niet rokers met een normale bloeddruk en cholesterolgehalte.

Weg met nicotine en koolmonoxide

Nicotine en koolmonoxide zijn de voornaamste verantwoordelijken voor de negatieve weerslag van roken voor hart en bloedvaten. Vanaf de eerste trek doet nicotine de bloeddruk en het hartritme toenemen, terwijl de koolmonoxide intussen bijdraagt tot een geringer zuurstofgehalte in het bloed. Pas 20 minuten na de laatste trek worden de bloeddruk en het hartritme opnieuw normaal. Maar het koolmonoxidegehalte in het bloed is 8 uur na de laatste trek nog altijd maar met de helft afgenomen. Wie regelmatig rookt is in feite een hogebloeddruklijder met tussenpozen en verkeert voortdurend in een half-verstikte toestand. Het hart- en vaatstelsel weet die combinatie maar matig te appreciëren, zeker wanneer de situatie dag na dag wordt herhaald. En aangezien nicotine een harddrug is (het is namelijk een van de drugs die de sterkste verslaving veroorzaken), valt het amper te verwonderen dat rokers extra veel kans maken op atherosclerose en de voornaamste complicaties daarvan: infarct, arteritis in de onderste ledematen en beroerte.

Zorgwekkende toestand

Op zich is roken over de hele wereld verantwoordelijk voor 5 miljoen overlijdens per jaar. In België rookt meer dan één 15-plusser op vier iedere dag. Bij de jongste bevolkingsgroep is de situatie nog zorgwekkender aangezien één op drie 15- tot 24-jarigen dagelijks rookt en de helft daarvan ten minste 20 sigaretten per dag. Momenteel sterven dagelijks meer dan 50 rokers aan de gevolgen van tabak en in een kwart van de gevallen houdt het overlijden verband met een cardiovasculair probleem. Deze situatie is des te bedroevender als men weet dat stoppen met roken volstaat om het risico aanzienlijk en op een duurzame wijze te verminderen. Een jaar na de laatste sigaret is het gevaar voor een beroerte al teruggebracht tot dat van een niet-roker. Binnen de twee jaar is het infarctrisico met 50% verminderd en na een tiental jaren zonder tabak is de levensverwachting van een ex-roker opnieuw identiek aan die van iemand die nooit heeft gerookt.
Roken is duidelijk schadelijk voor de gezondheid van hart- en bloedvaten. Hoog tijd om die asbakken voor wat anders te gaan gebruiken!

Stof tot nadenken

De voornaamste valstrik is het “weinig” roken bij jongeren. Meer dan 90% van de adolescenten die 3 of 4 sigaretten per dag roken worden “gestrikt” door een verslaving die hen tot regelmatig roken zal aanzetten, vaak gedurende 30 of 40 jaar. Stoppen met roken is nooit gemakkelijk wanneer men verslaafd is aan nicotine. De boodschap moet duidelijk zijn: met roken begint men best nooit! Dat wil nog niet zeggen dat een roker meteen moet gaan wanhopen. De weg is vaak lang en moeilijk, maar de slaagkansen voor wie wil stoppen zijn reëel. Er bestaan doeltreffende aanpakprogramma’s en hulpmiddelen voor ieder specifiek geval. Weten in welke mate men aan nicotine verslaafd is, kan een troef zijn wanneer men aan de ontwenning begint. De test van Fagerström is een eenvoudig, betrouwbaar en gemakkelijk te hanteren instrument.
Van de mensen die stoppen met roken, herbegint 70% na minder dan drie maanden. Als dat bij u gebeurt, dan moet u dit beslist zien als een stap achteruit maar niet als een totale mislukking. U moet gewoon weer op het juiste spoor geraken. Kunnen analyseren waarom het zover gekomen is en daar voordeel uit halen om beter gewapend opnieuw te vertrekken is in zo’n geval een kostbare troef voor succes.

Test van Fagerström

De test van Fagerström is het beste instrument om nicotineverslaving te meten, op een schaal van 0 tot 10. Het is een erg gemakkelijke test, men hoeft slechts te antwoorden op de zes vragen hierna en vervolgens de som te maken van de scores die bij elk antwoord horen.

1. Hoeveel sigaretten rookt u gemiddeld per dag ?
	10 of minder		0
	11 tot 20		1
	21 tot 30		2
	Meer dan 30		3
2. Rookt u meer tijdens de eerste uren na het ontwaken dan gedurende de rest van de dag ?
	Ja		1
	Nee		0
3. Wanneer rookt u na het ontwaken uw eerste sigaret ?
	Binnen de 5 minuten		3
	6 tot 30 minuten later		2
	1/2 uur tot een uur later		1
	Meer dan een uur later		0
4. Welke sigaret zult u het moeilijkst kunnen opgeven ?
	De eerste		1
	Een andere		0
5. Vindt u het moeilijk niet te roken op plaatsen waar dat verboden is ?
	Ja		1
	Nee		0
6. Rookt u zelfs als u door ziekte het bed moet houden ?
	Ja		1
	Nee		0

Betekenis van uw score :

De 0 tot 2 punten: Geen verslaving
De 3 tot 4 punten: Geringe verslaving
De 5 tot 6 punten: Middelmatige verslaving
De 7 tot 8 punten: Sterke verslaving
De 9 tot 10 punten: Zeer sterke verslaving

De antwoorden op de vragen die u nauw aan het hart liggen :